- Wat is de AI-verordening?
- De AI-verordening, ook wel AI Act genoemd, is de Europese wet die regels stelt aan de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen. Het was de eerste brede AI-wet ter wereld. De verordening trad in augustus 2024 in werking en gaat in fases gelden: eerst de verboden toepassingen en de eis van AI-vaardigheden, daarna de regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden, en nu de transparantieverplichtingen en de eisen voor hoog-risico AI.
- Vanaf wanneer geldt de transparantieplicht?
- Vanaf 2 augustus 2026. Anders dan bij veel andere onderdelen van de wet is er geen overgangsperiode op basis van de datum waarop het systeem op de markt kwam: bestaande AI-systemen moeten er ook aan voldoen. De enige uitzondering is de machineleesbare markering van generatieve systemen die al eerder op de markt waren; daarvoor is er tijd tot 2 december 2026.
- Geldt dit ook voor kleine bedrijven?
- Ja. De transparantieverplichtingen kennen geen ondergrens voor bedrijfsgrootte. Ze zijn juist het onderdeel van de wet dat het breedst van toepassing is, omdat ze gelden voor aanbieders én voor organisaties die AI gewoon gebruiken. Een eenmanszaak met een chatbot op de website valt er dus net zo goed onder als een concern.
- Hoe moet de melding eruitzien?
- Duidelijk, herkenbaar en uiterlijk bij het eerste contact. De vorm is vrij: schriftelijk, visueel of via een geluidsfragment. Bij een chatbot werkt een label in het venster of een eerste bericht van de bot. Bij telefonie is een hoorbare melding in de openingszin de enige werkbare vorm. Een vermelding die je pas vindt als je doorklikt naar je privacyverklaring is niet genoeg.
- Moet ik mijn AI-systeem ergens registreren of melden?
- Voor de transparantieverplichting niet. Er is geen meldloket bij de Autoriteit Persoonsgegevens waar je je chatbot of AI-telefonist aanmeldt. De verplichting werkt richting de mensen die met het systeem te maken hebben. Voor bepaalde hoog-risico systemen gelden wel registratieverplichtingen, maar dat is een ander deel van de wet.
- Zijn er uitzonderingen op de meldplicht?
- Ja. De meldplicht geldt niet als het voor een redelijk oplettend persoon evident is dat hij met AI te maken heeft, gezien de omstandigheden en de context. Er zijn ook uitzonderingen voor systemen die bij wet zijn toegestaan voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten, en voor duidelijk artistiek, satirisch of fictief werk, waar de vermelding zo moet worden gedaan dat het werk er niet onder lijdt.
- Wat gebeurt er als ik me er niet aan houd?
- Voor het niet naleven van artikel 50 kan een boete worden opgelegd tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, en dan het hoogste bedrag. Voor de meeste MKB-bedrijven is de eerste consequentie eerder een klacht van een klant of negatieve aandacht dan een boete, maar het risico is reëel en het is bovendien makkelijk te voorkomen.
- Wat is de praktijkcode transparante AI?
- Een door de Europese Commissie gepubliceerde code die de transparantieverplichtingen concreter maakt, met onder andere vrij te gebruiken labels voor AI-gegenereerde content. Ondertekenen is niet verplicht, maar de Autoriteit Persoonsgegevens adviseert organisaties die onder de verplichtingen vallen om zich erin te verdiepen en delen ervan te ondertekenen. Het helpt om te laten zien dat je het serieus aanpakt.
- Geldt dit ook voor AI die ik alleen intern gebruik?
- De meldplichten uit artikel 50 gaan over interactie met mensen en over content die je publiceert. Gebruik je AI puur intern zonder dat er iets naar buiten gaat, dan is er meestal geen meldplicht richting het publiek. Maar je medewerkers zijn ook mensen: praten zij met een AI-systeem, dan moet dat voor hen ook duidelijk zijn. En de eis van AI-vaardigheden uit artikel 4 geldt juist voor intern gebruik.
- Wat kunnen jullie hierin voor ons doen?
- Wij zijn geen juristen, we zijn de mensen die het bouwen. We brengen in kaart welke AI-systemen bij jou contact hebben met klanten, toetsen of de melding en de route naar een mens goed staan, en passen de systemen aan waar dat nodig is. Vaak combineren we dat met de vraag waar AI bij jou nog meer tijd kan opleveren, zodat je van een verplichting iets maakt dat ook wat oplevert.
